6 Şubat Depremleri Yıldönümünde Duyarlı, Saygılı ve Dayanışmayı Destekleyici Anma İçin Öneriler

Yıldönümlerinde yapılan anma, paylaşım ve etkinliklerin yeniden travmaya yol açmaması, insan onurunu koruması ve iyileşmeyi desteklemesi büyük onem arz etmektedir.

Hatırlamak; acıyı yeniden üretmek değil, sorumluluk alarak birlikte iyileşmeye alan açmaktır.

1. BİREYSEL DÜZEYDE

(Sosyal medya kullanıcıları)

Yapılması önerilenler

• Paylaşım yapmadan önce “Bu içerik depremden etkilenen biri için ne hissettirebilir?” sorusunu sormak• Dayanışmayı, kolektif çabayı ve birlikte iyileşmeyi görünür kılan içerikler üretmek• Saygılı, sade ve ajitasyondan uzak bir dil kullanmak• Hatırlamayı eyleme bağlayan paylaşımlar yapmak (destek, talep, dayanışma çağrıları gibi)

Kaçınılması gerekenler

• Enkaz görüntüleri, cansız bedenler, mezarlık/kabir fotoğrafları ve yüzü tanınabilir kişilerin paylaşımları• Travmatik müzikler, dramatik efektler ve duygusal manipülasyon• İnsanları yalnızca “mağdur” kimliğiyle temsil eden anlatılar→ Bu tür paylaşımlar yeniden travmaya yol açabilir ve iyileşme süreçlerini olumsuz etkileyebilir.

2. TOPLULUKSAL / KURUMSAL DÜZEY

(STK’lar, dernekler, meslek örgütleri, afet ve acil durum kuruluşları)

Yapılması önerilenler

• Anma ve paylaşımlarda travmaya duyarlı ilkelere açıkça yer vermek• İnsan onuruna, mahremiyete ve kültürel farklılıklara saygıyı esas almak• Dayanışmayı yalnızca mağduriyet üzerinden değil, güçlendiren biçimlerde kurmak• Alanında yetkin meslek elemanlarıyla çalışmak veya danışmanlık almak• Etik sınır aşımlarında kullanılmak üzere önceden hazırlanmış referans metinler paylaşmak

Kaçınılması gerekenler

• Kurumsal görünürlük, reklam ya da bağış toplama amacıyla travmatik içerik kullanmak• Tek bir şehir veya grup üzerinden hiyerarşik bir mağduriyet anlatısı kurmak• Yas tutan kişilerin önüne geçen, onları temsil etmeye çalışan anma biçimleri→ Kurumsal paylaşımlar geniş kitlelere ulaştığı için etkisi daha güçlüdür; sorumluluk da artar.

3. SİSTEMİK DÜZEY

(Belediyeler, yerel ve merkezi yöneticiler, basın ve kamu kurumları)

Yapılması önerilenler

• Anma etkinliklerini hak temelli ve travma duyarlı ilkelerle planlamak• Tüm şehirler ve gruplar arasında eşitlik ve kapsayıcılığı gözetmek• Afetten etkilenen kamu çalışanlarının ve afet çalışanlarının da yas süreçlerini dikkate almak• Basın ve kamu iletişiminde etik sınırları açıkça tanımlamak• Anmayı, toplumsal sorumluluk ve hesap verebilirlik ile ilişkilendirmek

Kaçınılması gerekenler

• Anmaları siyasi veya ideolojik çıkar aracı hâline getirmek• Ajitasyon, suçlayıcı dil veya sembolik ama dışlayıcı uygulamalar• Kültürel, dini veya bireysel farklılıkları göz ardı eden tek tip anma pratikleri→ Sistemik düzeyde yapılan uygulamalar, toplumsal hafızayı ve iyileşme iklimini doğrudan etkiler.

UNUTMAYALIM

Niyet iyi olabilir; ancak belirleyici olan etkidir.Anmak, yalnızca kayıpları değil;insan onurunu, dayanışmayı ve birlikte iyileşme ihtimalini yaşatmaktır.